Artuklu Beyleri, 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar Anadolu'nun güneydoğusunda önemli bir siyasi güç oluşturan Türkmen beylerinden oluşan bir hanedandır. Bu beyler, özellikle Mardin ve çevresinde iktidarlarını sürdürmüş, bölgenin kültürel ve ekonomik gelişimine önemli katkılarda bulunmuşlardır. Tarihin derinliklerinden gelen bu beylerin yönetim biçimleri, askeri stratejileri ve sosyal yapıları, Anadolu’nun siyasi tarihine dair ilgi çekici bir pencere açmaktadır.
Artuklu Beyleri, 1102-1409 yılları arasında Mardin, Hasankeyf ve Harput bölgelerinde hüküm sürmüş bir Türkmen beyliğinin mensuplarıdır.
Artuklu Beyleri iki hanedana ayrılmıştır:
Sökmenoğulları: Hasankeyf ve Harput Beyleri olarak iki dala ayrılmıştır.
İlgazioğulları: Mardin ve Halep Beyleri olarak iki dala ayrılmıştır.
- Hasankeyf Beyleri: Müineddevle Sökmen Bey (1098-1104), İbrahim (1104-1109), Rükneddin Davud (1109-1144), Ebulharis Fahreddin Karaaslan (1144-1167), Nureddin Muhammed (1167-1185), Mesud Kutbeddin (1185-1200), Salih Nasreddin Mahmud (1200-1222), Mesud Rükneddin Mevdud (1222-1231).
- Harput Beyleri: İmadeddin Ebubekir (1185-1203), Nizameddin Ebubekir (1203-1223), Nizameddin İbrahim (1223-1224), Şemsüddevle Süleyman (1224), İzzeddin Ahmed (1224-1234).
- Mardin Beyleri: Necmeddin İlgazi (1104-1122), Hüsameddin Timurtaş (1122-1154), Necmeddin Alpı (1154-1176), Kutbeddin İlgazi (1176-1184), Hüsameddin Yavlak Yörükaslan (1184-1201), Mansur Nasreddin Artuk Arslan (1201-1239), Said Necmeddin Gazi (1239-1260), Muzaffer Ebulfeth Fahreddin Karaaslan (1260-1292), Şemseddin Davud (1292-1294), Mansur Necmeddin Gazi (1294-1312), Adil İmadeddin Ali Alpı
Sökmenoğulları: Hasankeyf ve Harput Beyleri olarak iki dala ayrılmıştır.
- Hasankeyf Beyleri: Müineddevle Sökmen Bey (1098-1104), İbrahim (1104-1109), Rükneddin Davud (1109-1144), Ebulharis Fahreddin Karaaslan (1144-1167), Nureddin Muhammed (1167-1185), Mesud Kutbeddin (1185-1200), Salih Nasreddin Mahmud (1200-1222), Mesud Rükneddin Mevdud (1222-1231).
- Harput Beyleri: İmadeddin Ebubekir (1185-1203), Nizameddin Ebubekir (1203-1223), Nizameddin İbrahim (1223-1224), Şemsüddevle Süleyman (1224), İzzeddin Ahmed (1224-1234).
- Hasankeyf Beyleri: Müineddevle Sökmen Bey (1098-1104), İbrahim (1104-1109), Rükneddin Davud (1109-1144), Ebulharis Fahreddin Karaaslan (1144-1167), Nureddin Muhammed (1167-1185), Mesud Kutbeddin (1185-1200), Salih Nasreddin Mahmud (1200-1222), Mesud Rükneddin Mevdud (1222-1231).
- Harput Beyleri: İmadeddin Ebubekir (1185-1203), Nizameddin Ebubekir (1203-1223), Nizameddin İbrahim (1223-1224), Şemsüddevle Süleyman (1224), İzzeddin Ahmed (1224-1234).
İlgazioğulları: Mardin ve Halep Beyleri olarak iki dala ayrılmıştır.
- Mardin Beyleri: Necmeddin İlgazi (1104-1122), Hüsameddin Timurtaş (1122-1154), Necmeddin Alpı (1154-1176), Kutbeddin İlgazi (1176-1184), Hüsameddin Yavlak Yörükaslan (1184-1201), Mansur Nasreddin Artuk Arslan (1201-1239), Said Necmeddin Gazi (1239-1260), Muzaffer Ebulfeth Fahreddin Karaaslan (1260-1292), Şemseddin Davud (1292-1294), Mansur Necmeddin Gazi (1294-1312), Adil İmadeddin Ali Alpı
- Mardin Beyleri: Necmeddin İlgazi (1104-1122), Hüsameddin Timurtaş (1122-1154), Necmeddin Alpı (1154-1176), Kutbeddin İlgazi (1176-1184), Hüsameddin Yavlak Yörükaslan (1184-1201), Mansur Nasreddin Artuk Arslan (1201-1239), Said Necmeddin Gazi (1239-1260), Muzaffer Ebulfeth Fahreddin Karaaslan (1260-1292), Şemseddin Davud (1292-1294), Mansur Necmeddin Gazi (1294-1312), Adil İmadeddin Ali Alpı